ملودیکا که گاهی به آن ملودایون نیز گفته میشود، یک ساز بادی – کلاویهای است که ترکیبی از ویژگیهای سازهای کلیددار و بادی را در خود جایداده است. این ساز از لحاظ ساختاری شباهتهایی با آکاردئون و هارمونیکا دارد و همانند پیانو دارای ردیفی از کلیدها است که در انتهای لولهای که نوازنده در آن میدمد قرار گرفتهاند. در این مقاله از دادآفرین قصد داریم به معرفی ساز ملودیکا بپردازیم.
معرفی ساز ملودیکا
ملودیکا سازی ساده، کوچک و مدرن است که در گروه سازهای بادی زبانهدار قرار دارد. این ساز در حدود نیمه قرن بیستم در کشور ایتالیا توسط آندری بورل ابداع شد و بهسرعت در عرصه آموزش موسیقی محبوبیت پیدا کرد.
ساز ملودیکا بهوسیله دمیدن در آن و با دکمههای کیبورد، صدا تولید میکند، این امر باعث شده که به آن لقب پیانو بادی بدهند. این ساز به دلیل ویژگیهای فراوانی که دارد توانست در مدتزمان کوتاهی طرفداران زیادی پیدا کند. برخی از این ویژگیها عبارتاند از:
نوع صدا: ملودیکا بهخاطر استفاده از زبانههای فلزی و هوای دمیده شده در آن، صدایی شبیه به آکاردئون و هارمونیکا تولید میکند.
کاربرد ملودیکا: اگرچه این ساز بیشتر در آموزش موسیقی و در مدارس استفاده میشود، اما در برخی سبکهای موسیقی مانند جاز و موسیقیهای تجربی نیز به کار گرفته میشود.
کوچک و قابلحمل: ملودیکا سازی سبک، کوچک و قابل حمل است.
یادگیری آسان: این ساز به دلیل سادگی در یادگیری، وسیلهای مناسب برای آموزش مبانی موسیقی به کودکان و مبتدیان است.
قیمت مناسب: در مقایسه با سازهای دیگر، ملودیکا به نسبت ارزانتر است و به همین دلیل گزینهای مناسب برای مبتدیان محسوب میشود.
اجزای اصلی ساز ملودیکا
نواختن ملودیکا یک فرآیند نسبتاً ساده است و میتوان آن را به راحتی یاد گرفت. اما نخستین گام برای نواختن این ساز شناخت اجزای آن است بنابراین ابتدا به معرفی بخشهای اصلی این ساز میپردازیم:
کیبورد: ملودیکا دارای کلیدهایی مشابه پیانو است که بهصورت افقی چیده شدهاند. هر کلید صدایی متفاوت را تولید میکند. در برخی از انواع این ساز 37 کلید وجود دارد.
شلنگ یا لوله: ملودیکا دارای یک لوله است که هوا از آن عبور کرده و به تولید صدا کمک میکند. نوازنده با دمیدن در این لوله و فشاردادن کلیدها، صدا تولید میکند. در ادامه معرفی ساز ملودیکا به نحوه نواختن این ساز میپردازیم.
نحوه نواختن ساز ملودیکا
برای نواختن این ساز باید شلنگ را به بخش ورودی هوا که سوراخی در انتهای ساز است متصل نمایید. صفحهکلید این ساز طوری طراحی شده که با فشردن هر کلید، راه هوای متناظر با آن باز میشود و زبانه آن بخش توسط هوای دمیده شده در شلنگ، مرتعش شده و صدا تولید میکند. حجم صدای ملودیکا در حدود 2 تا 3 اکتاو است. برای شروع نواختن این ساز نوازنده باید مراحل زیر را انجام دهد:
تنظیم نشستن یا ایستادن: نوازنده باید در موقعیتی نشسته یا ایستاده باشد که بتواند تسلط کاملی به کلیدها داشته باشد. البته با متصلکردن یک لوله بلند به بخش ورودی هوا در ملودیکا، میتوانید ساز را بر روی میز قرار داده و با استفاده از دو دست شروع به نواختن آن کنید.
دمیدن در لوله: نوازنده برای تولید صدا، باید در لوله دمیده و همزمان کلیدهای موردنظر را فشار دهد.
فشاردادن کلیدها: با فشردن کلیدهای ساز، با انگشتان دست نتهای موردنظر نواخته میشوند. هنگام فشاردادن یک کلید، باید به طور پیوسته هوا به درون لوله دمیده شود تا صدا تولید شود.
معرفی انواع ساز ملودیکا
ملودیکا باتوجهبه محدوده صدایی که تولید میکند طبقهبندی میشود. به همین دلیل این ساز را متناسب با سبک موسیقی خودتان تهیه کنید. بهطورکلی چهار نوع ملودیکا طراحی و تولید شده است که عبارتند از:
ملودیکا تنور: این ساز صدای بمتری ایجاد میکند و با یکدست نواخته میشود.
سوپرانو والتو: این نوع ملودیکا صدای نسبتاً بلندتر و ظریفتری تولید میکند. معمولاً برای نواختن این ساز نوازنده از هر دودست خود کمک میگیرد. یکدست برای نواختن کلیدهای مشکی و دست دیگر درگیر فشاردادن کلیدهای سفید میباشد.
معرفی ساز ملودیکا باس: این ساز صدای کم و بمتری را نسبت به انواع دیگر ملودیکا ایجاد میکند. این ساز شهرت کمتری دارد.
آکوردینا: در این نوع ساز دکمههای فلزی جایگزین کلیدها شدهاند و عملکردی مشابه آکاردئون دارد.
سخن آخر
ملودیکا به دلیل سادگی در یادگیری و حمل آسان، انتخابی عالی برای مبتدیان و علاقهمندان به موسیقی است. این ساز ترکیبی از سازهای بادی و کلاویهدار است و نوازنده بهراحتی میتواند با دمیدن در آن و فشردن کلیدها، نتهای دلخواه خود را تولید کند.
