ارکستر (orchestra) به گروهی از نوازندگان گفته میشود که برای اجرای موسیقی با هم به نواختن سازهای مختلف مشغول هستند. در ارکستر معمولاً از تمام گروههای سازی؛ مانند سازهای زهی، بادی، کوبهای و گاه سازهای کلیددار استفاده میشود. ارکستر بانوان به سرپرستی آزاده امیری توانسته است تاکنون کنسرتهای موفقی را در تهران، شهرستانها و خارج از کشور برگزار نماید. در ادامه ضمن به بررسی رویداد هنری بانوان در زمینه موسیقی به سرپرستی آزاده امیری خواهیم پرداخت.
ارکستر چیست؟
به مجموعهای از سازها و نوازندگانی که با هم به اجرای یک قطعه موسیقی میپردازند، ارکستر میگویند. ارکستر انواع مختلفی دارد و باتوجهبه نوع و تعداد سازهایش نامگذاری میشود. انواع ارکستر عبارتاند از:
- ارکسترسمفونیک: بزرگترین نوع ارکستر که شامل سازهای زهی، بادی چوبی، بادی برنجی، و کوبهای است. این نوع ارکستر به اجرای قطعات پیچیده و چندبخشی مانند سمفونیها میپردازد.
- ارکستر مجلسی: معمولاً کوچکتر از ارکسترسمفونیک و متشکل از سازهای زهی (مثل ویولن، ویولا، ویولنسل، و کنترباس) و گاهی نیز نوازندگان سازهای بادی چوبی و بادی برنجی در آن نقشآفرینی میکنند.
- ارکستر فیلارمونیک: مشابه ارکسترسمفونیک است و دوستداران موسیقی در هر شهر از آن پشتیبانی مالی میکنند. این ارکسترها معمولاً از نوازندگان ماهر و مطرح هر شهر تشکیل میشوند؛ مانند ارکستر فلارمونیک برلین و لندن.
- ارکستر جاز: شامل سازهای خاص موسیقی جاز مانند ساکسوفون، ترومپت، ترومبون، پیانو و درامز است.
تاریخچه ارکستر بانوان در ایران
ارکستر بانوان در ایران از پدیدههای مهم در تاریخ موسیقی کشور به شمار میآید که با چالشها و دستاوردهای قابلتوجهی همراه بوده است. اما بانوان هنرمند این سرزمین همواره توانستهاند با تمرکز بر آثار آهنگسازان ایرانی و بینالمللی توانمندیهای خود را به نمایش بگذارند. در ادامه به مروری بر تاریخچه این حرکت موسیقایی پرداخته میشود.
دوران قبل از انقلاب
در دوران قبل از انقلاب ۱۳۵۷، زنان بهتدریج وارد عرصههای مختلف موسیقی از جمله موسیقی کلاسیک و سنتی شدند. در این دوران، زنان نهتنها بهعنوان نوازنده بلکه بهعنوان رهبر ارکستر نیز فعالیت میکردند. ارکستر گلها که توسط هنرمندانی همچون روحالله خالقی و پرویز محمود اداره میشد، از جمله مجموعههایی بود که زنان نوازنده در آن به فعالیت میپرداختند. در ادامه مقاله ارکستر بانوان به سرپرستی آزاده امیری به وضعیت موسیقی بعد از انقلاب 57 میپردازیم.
دوران پس از انقلاب
پس از انقلاب ۱۳۵۷، محدودیتهایی در زمینه فعالیتهای موسیقی بانوان به وجود آمد، اما باگذشت زمان، شرایط برای ایجاد و فعالیت ارکسترهای بانوان تا حدودی مهیا شد. در دهههای اخیر، تلاشهای فراوانی برای احیای موسیقی بانوان و تشکیل ارکسترهای مستقل انجام شده است.
ارکستر ملی بانوان و ارکستر راستان از مهمترین ارکسترهایی هستند که در سالهای گذشته باهدف معرفی و تقویت استعدادهای موسیقی زنان تشکیل شده اند. این ارکسترها در زمینههای مختلف موسیقی فعالیت کرده و تا کنون اجراهای متعددی داشته اند.
سازها مورداستفاده در بخشهای مختلف ارکستر
در ارکستر معمولاً نوازندگان با سازهای مختلفی قطعه بخصوصی را مینوازند. انواع سازهای مورداستفاده در ارکستر عبارتاند از:
- سازهای بخش زهی: شامل ویولن، ویولا، ویولنسل، و کنترباس است که قلب ارکستر محسوب میشود.
- آلات موسیقی بخش بادی چوبی: شامل فلوت، ابوا، کلارینت و باسون است.
- سازهای بادی برنجی: شامل ترومپت، ترومبون، هورن و توبا است.
- بخش کوبهای: شامل طبلها، سنجها و سازهای دیگری مانند زیلوفون و تیمپانی است.
معرفی ارکستر بانوان به سرپرستی آزاده امیری
ارکسترها نقش مهمی در اجرای موسیقی کلاسیک و دیگر ژانرهای موسیقی ایفا میکنند. آنها قادر به اجرای پیچیدهترین و بزرگترین آثار موسیقی هستند و تجربه شنیداری غنی و گستردهای را برای مخاطبان فراهم میکنند.
استاد آزاده امیری که متولد 1357 در تهران است. موسس کنسرت دادآفرین در سال 1376 میباشد. این بانوی هنرمند تبحر ویژهای در نواختن تار و سه تار دارد. گروه بانوان «راستان» که از سال 1392 با بهره گیری از بانوان نوازنده فعالیت خود را آغاز نموده است یکی از کنسرتهای ارزشمند و بزرگ در ایران است. این گروه به سرپرستی و نوازندگی تار آزاده امیری در تهران، شهرستانها و همچنین خارج از کشور کنسرتهای موفقی را اجرا نموده است. از دیگر کنسرتهایی که استاد امیری در آن نقش آفرین بودهاند (ارکستر بانوان به سرپرستی آزاده امیری) عبارتند از:
- عضویت در ارکستر موسیقی ملی در سال 1376
- عضو گروه ارکستر بانوان صداوسیما در سال 1383
- فعالیت در ارکستر ملی صداوسیما در سال 1384
-
عضویت در ارکستر نغمه
